Στις σελίδες της ιστορίας έχει «περάσει» η συνεδρίαση του Διεθνούς Δικαστηρίου στη Χάγη για τη σφαγή στο Δίστομο. Εξηνταεπτά χρόνια μετά το μαρτυρικό θάνατο των 218 αθώων θυμάτων της ναζιστικής Κατοχής, οι ναζιστικές θηριωδίες στο Δίστομο συζητήθηκαν ενδελεχώς στο επιβλητικό κτίριο του κορυφαίου δικαστικού οργάνου του ΟΗΕ. Εξηνταεπτά χρόνια μετά και ύστερα από μακρύ δικαστικό αγώνα, οι συγγενείς έχουν να αναμένουν την απόφαση που θα καθορίσει το μέλλον όχι μόνο των δικών τους διεκδικήσεων, αλλά και των συγγενών και επιζόντων των υπόλοιπων μαρτυρικών χωριών της Ελλάδας.
Στη διοικητική πρωτεύουσα της Ολλανδίας για να παρακολουθήσουν από κοντά τη δίκη, βρέθηκαν από την πρώτη μέρα και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα. Ανάμεσα στους και ο Αριστομένης Ι. Συγγελάκης, που εκτός από μέλος του ΔΣ του Εθνικού Συμβουλίου είναι και μέλος της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Βιάννου (Κρήτης). Ο κ. Συγγελάκης συμμετέχει ενεργά από το 2000 συμμετέχει, με δράση εντός και εκτός Ελλάδας, στον αγώνα για τη δικαίωση των θυμάτων της ναζιστικής θηριωδίας και την απόδοση των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα. Και ήταν εκείνος που στη Χάγη ανέλαβε χρέη «ανταποκριτή» για τους απανταχού Έλληνες που περίμεναν εναγωνίως νέα για την έκβαση της δίκης.
Μέρος των εκτενών «ανταποκρίσεων» του Αριστομένη Συγγελάκη παρουσιάζει σήμερα ο «Φιλελεύθερος». Χωρίς σχόλια και παρεμβάσεις, η διήγησή του περιγράφει γλαφυρά τα συναισθήματα και τις σκέψεις των Ελλήνων που βρέθηκαν στη Χάγη. «Η Χάγη είναι ίσως ο πιο κρίσιμος σταθμός στην πορεία διεκδίκησης των γερμανικών αποζημιώσεων. Νίκη της Ιταλίας στη Χάγη (και ήττα της Γερμανίας) σημαίνει την οριστική δικαίωση των θυμάτων του Διστόμου και την άμεση καταβολή αποζημιώσεων συνολικού ύψους άνω των 60 εκατομμυρίων ευρώ, αλλά παράλληλα ανοίγει το δρόμο για τη δικαίωση των θυμάτων των υπόλοιπων Ολοκαυτωμάτων στην Ελλάδα. Και επίσης, η απόρριψη της απόλυτης εφαρμογής της αρχής της ετεροδικίας, σημαίνει ότι η παραβίαση των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων δεν γίνεται πια ανεκτή από τη διεθνή κοινότητα. Η Χάγη λοιπόν έχει τη δυνατότητα να συμβάλει στην έναρξη μιας νέας περιόδου ειρήνης, συνεργασίας, αμοιβαίου σεβασμού και αλληλεγγύης μεταξύ των λαών», σημειώνει χαρακτηριστικά ο κ. Συγγελάκης.
Η απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου αναμένεται προς το τέλος Νοεμβρίου.
11. 9. 2011 Η καρδιά της Ελλάδας χτυπάει στη Χάγη
Την ώρα που γράφω αυτές τις γραμμές είμαι ευχαριστημένος και συγκινημένος. Η πρώτη εκδήλωση επί ολλανδικού εδάφους, υπέρ του αγώνα των θυμάτων του Διστόμου και των άλλων ελληνικών Ολοκαυτωμάτων, ενόψει της κρίσιμης δίκης στο Διεθνές Δικαστήριο μόλις τέλειωσε και πήγε πολύ καλά. Φίλοι και συναγωνιστές αντιφασίστες από την Ελλάδα, τη Γερμανία και την Ολλανδία, στην πλειοψηφία τους νέοι, συζητούσαμε επί τρεις περίπου ώρες για τα Ολοκαυτώματα και τη ναζιστική βαρβαρότητα, τη διεκδίκηση των αποζημιώσεων και το δίκαιο των αιτημάτων των οικογενειών των θυμάτων, τις νομικές, οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις, το τι περιμένουμε από τη Χάγη και τι πρέπει να κάνουμε μέχρι την τελική δικαίωση.
Το ενδιαφέρον πολύ έντονο. Νέοι άνθρωποι άκουγαν με ευλάβεια ό,τι είχαμε να τους πούμε. Ρωτούσαν για την ουσία της υπόθεσης και εξέφραζαν την υποστήριξή τους στον αγώνα μας. Συγκινήθηκαν από την αναφορά μας στο Ολοκαύτωμα της Βιάννου και το καθολικό πένθος, που σκόρπισε η Βέρμαχτ. Τους αφηγήθηκα, ότι ο πατέρας μου, όπως και τα άλλα ορφανά, είχαν τόσο πολύ ταυτίσει τις γυναίκες με τα μαύρα ρούχα, ώστε όταν κάποτε βρέθηκε στο Ηράκλειο και είδε γυναίκες να φορούν ρούχα άλλου χρώματος αναρωτήθηκε γιατί συμβαίνει αυτό. Σκεφτείτε το Γολγοθά όσων επέζησαν από τον χιτλερικό όλεθρο. Τι τράβηξαν οι χήρε και τα ορφανά. Όχι άδικα, η μοίρα της βιαννίτισσας, της ανωγειανής, της σφακιανής, της κρητικιάς, της ελληνίδας, της ηρωίδας γυναίκας, μάνας, χήρας, που αγωνίζεται να κλείσει τις πληγές και να μεγαλώσει τα παιδιά της με αξιοπρέπεια, είναι ταυτισμένη με τη μοίρα της χώρας μας. Μια μοίρα με βάσανα, πόνο και σκληρούς αγώνες.
Οι συνομιλητές μας απόψε συγκλονίσθηκαν από την αναφορά μας ότι, σύμφωνα με έγκυρες εκτιμήσεις, η Ελλάδα έμεινε 35 περίπου χρόνια πίσω, οικονομικά, κοινωνικά, επιστημονικά, λόγω της Κατοχής. Ότι ορφάνεψε, ρήμαξε, βυθίστηκε στο πένθος, λόγω της δολοφονικής μανίας των κατακτητών. Άρχισαν να συνειδητοποιούν και οι λιγότερο ενημερωμένοι, ότι η σημερινή δεινή οικονομική κατάσταση στην οποία έχει περιέλθει η χώρα μας οφείλεται, σε μεγάλο βαθμό στην πρωτόγνωρη καταστροφή που υπέστη από τα γερμανικά στρατεύματα κατοχής (χωρίς αυτό να σημαίνει ότι «αθωώνουμε» από τις βαριές τους ευθύνες γα το σημερινό αδιέξοδο τις ελληνικές κυβερνήσεις. Το αντίθετο. Ευθύνονται, συν τοις άλλοις, και για τη μη διεκδίκηση των αποζημιώσεων και επανορθώσεων.).
Πράγματι, τα οικονομικά στοιχεία είναι καταλυτικά: σύμφωνα με υπολογισμούς του «Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα», υπολογίζεται ότι η Γερμανία οφείλει στην Ελλάδα περίπου 162 δις ευρώ, χωρίς τους τόκους, μόνο για την καταστροφή των βασικών της υποδομών και το κατοχικό δάνειο. Χωρίς να συνυπολογίσουμε τη μαζική δολοφονία, στα όρια της γενοκτονίας, του πιο παραγωγικού τμήματος του πληθυσμού της. Είναι ενδεικτικό ότι στα θύματα του Διστόμου έχει επιδικασθεί συνολική αποζημίωση ύψους 60 και πλέον εκατομμυρίων ευρώ. Και έπονται τα Καλάβρυτα, η Βιάννος και η Δυτική Ιεράπετρα, το Κομμένο, ο Χορτιάτης, η Δαμάστα Ηρακλείου, ο Αλικιανός, τα Ανώγεια, τα Κερδύλλια Σερρών, η Υπάτη κ.ο.κ. Συνολικά 89 ολοκαυτώματα. Όπως λέει και ο Μανόλης Γλέζος, όλη η Ελλάδα είναι ένα Ολοκαύτωμα!

Κι όμως, ενώ η χώρα μας και ο λαός μας, έδωσαν τα πάντα για την απελευθέρωση της Ευρώπης από το ζυγό του Άξονα, για να μη βυθιστεί στον χιτλερικό όλεθρο ο πλανήτης, εντούτοις σήμερα υφιστάμεθα φαρμακερά σχόλια και προκλητικές επιθέσεις, προερχόμενα κυρίως από αυτούς που ευθύνονται τα μέγιστα για την υστέρηση της Εθνικής μας Οικονομίας. Η γερμανική κυβέρνηση, με περισσή αλαζονεία και σκληρότητα, αντί να ζητήσει ταπεινά συγγνώμη για τα εγκλήματα του Γ’ Ράιχ και να καταβάλει, έστω και τώρα, τις αποζημιώσεις στα θύματα του Διστόμου, όπως επιτάσσουν οι αποφάσεις των Ανώτατων Δικαστηρίων σε Ελλάδα (Άρειος Πάγος, 2000) και Ιταλία (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Ρώμης, 2008 και 2010), που δικαιώνουν τα θύματα του Διστόμου και επιβάλλουν κατάσχεση της περιουσίας του γερμανικού δημοσίου στην Ιταλία, επιμένουν να επιτίθενται στη χώρα μας και να εμπαίζουν το λαό μας. Και μόνο η εμμονή της στην βάρβαρη αρχή της ετεροδικίας είναι αποκαλυπτική της αχαρακτήριστης, νομικά, πολιτικά και ηθικά, στάσης της.
Αξίζει να σημειωθεί ότι κύριος οργανωτής της αποψινής συζήτησης αλλά και των άλλων εκδηλώσεων, είναι η περίφημη πλέον «Ομάδα Δίστομο» από το Αμβούργο. Μια ομάδα γερμανών αντιφασιστών, δικηγόρων, επιστημόνων, φοιτητών, που με αυταπάρνηση αγωνίζονται για την άμεση καταβολή των αποζημιώσεων στα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας στην Ελλάδα. Μπροστά σε ό,τι κάνουν για τη δικαίωση των θυμάτων της Βέρμαχτ, η δική μας προσπάθεια φαντάζει μικρή. Αγωνίζονται διότι έχουν την ακράδαντη πεποίθηση ότι δεν μπορεί να φύγει η σκιά του ναζισμού από τη χώρα τους αν δεν υπάρξει έμπρακτη μεταμέλεια του γερμανικού κράτους για τα εγκλήματα του Τρίτου Ράιχ. Οι γερμανοί αντιφασίστες, όπως και τότε, στο Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, έτσι και τώρα, σώζουν την τιμή της Γερμανίας.
Όμως περνά η ώρα (είναι περασμένες 2.30 τα ξημερώματα), είμαι εξαντλημένος και πρέπει να κλείσω το γράμμα μου. Σε λίγο ξημερώνει η Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου 2011. Σπουδαία μέρα, αρχίζει η Δίκη στη Χάγη. Πριν την έναρξή της, στις 9 το πρωί, ακριβώς έξω από το Διεθνές Δικαστήριο, θα συμμετάσχουμε σε εκδήλωση συμπαράστασης στο Δίστομο και διαμαρτυρίας ενάντια στη γερμανική κυβέρνηση. Κι αμέσως μετά ξεκινά η ακροαματική διαδικασία. Αισιοδοξούμε. Συγκρατημένα έστω. Η παρουσία ως νομικού παραστάτη της Ελλάδας του εξαίρετου γνώστη του θέματος Καθηγητή Στέλιου Περράκη, αποτελεί εγγύηση για το ό,τι η μάχη θα δοθεί και θα είναι σκληρή. Σύμμαχό μας έχουμε την πεποίθηση ότι όσα χρόνια κι αν περάσουν, στο τέλος ο αγώνας μας θα δικαιωθεί, ότι η μνήμη θα νικήσει τη λήθη.
13.9.2011 Η Γερμανία ακόμη... δικαιολογεί
Σαν αύριο, 14 Σεπτέμβρη του 1943, ανήμερα της υψώσεως του Τιμίου Σταυρού, οι Γερμανοί ματοκύλισαν τα χωριά της επαρχίας Βιάννου και της Δυτικής Ιεράπετρας, δολοφονώντας 451 ανυπεράσπιστους πολίτες, στο δεύτερο μεγαλύτερο Ολοκαύτωμα στην Ελλάδα. Η Βιάννος βυθίστηκε στο πένθος, ορφάνεψε, ρήμαξε. Εξήντα οκτώ χρόνια μετά, οι πληγές παραμένουν ακόμα ανοικτές, οι λογαριασμοί δεν έχουν κλείσει. Ο σκληρός αγώνας της διεκδίκησης των αποζημιώσεων από τις οικογένειες των θυμάτων της χιτλερικής βαρβαρότητας στην Ελλάδα συνεχίζεται με ιδρώτα και δάκρυ αλλά και την ελπίδα ότι η δικαίωση όσο κι αν αργήσει θα έρθει…
Η πρώτη μέρα της ακροαματικής διαδικασίας ανήκε στη Γερμανία, η οποία επί 3 ώρες ανέπτυσσε τα νομικά (και όχι μόνο) επιχειρήματά της. Η γερμανική πλευρά παρουσιάστηκε όπως αναλογεί σε μια τόσο ισχυρή χώρα: καλά διαβασμένη, μεθοδική, με εκπροσώπηση υψηλού κύρους και γνώσης. Ωστόσο δεν απέφυγε τα λάθη, δέσμια του κακού της εαυτού, που δεν λέει να ξεπεράσει. Η στάση της ήταν υπεροπτική και κυνική, τα επιχειρήματά της προκλητικά. Καμιά κουβέντα συμπάθειας προς τα θύματα, καμιά απολογία, καμιά εξήγηση για τις σφαγές και τον πόνο που προκάλεσαν.

Το βασικό επιχείρημα της Γερμανίας ήταν ότι βάσει της αρχής της ετεροδικίας, αρμόδια για την εκδίκαση της υπόθεσης του Διστόμου είναι τα γερμανικά δικαστήρια και συνεπώς είναι λανθασμένες και δεν έχουν νομική ισχύ οι αποφάσεις των ελληνικών και ιταλικών δικαστηρίων που δίκασαν τις υποθέσεις, δικαίωσαν τα θύματα και επιβάλλουν την αποζημίωσή τους. Επιπροσθέτως η Γερμανία υποστηρίζει ότι δεν δικαιούνται να εγείρουν αξιώσεις αποζημίωσης απλοί πολίτες αλλά μόνο κράτη. Επίσης η Γερμανία στην επιχειρηματολογία της απέρριψε το προβάδισμα του ανθρωπιστικού δικαίου μέσα στο διεθνές δίκαιο και συνεπώς θεωρεί ότι δεν καμία υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται διαφορετικά, ακόμα κι αυτές που παραβιάζουν τα πιο θεμελιώδη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στρέφονται εναντίον της ανθρωπότητας ( «jus cogens»).
Η Γερμανία προχώρησε ακόμα πιο πέρα: αν δεν υιοθετηθεί ο ισχυρισμός της ότι η ετεροδικία (κρατική ασυλία) ισχύει απολύτως, χωρίς καμία εξαίρεση, τότε δεν είναι δυνατή η ειρηνική συνύπαρξη των λαών και κινδυνεύει η παγκόσμια ισορροπία! Προέβλεψε (ή καλύτερα απείλησε) ότι στην περίπτωση που γίνουν δεκτές οι αποφάσεις των ιταλικών δικαστηρίων, που δικαιώνουν τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας, ο πλανήτης θα βυθισθεί στο χάος και θα υπάρξει παγκόσμια αναρχία!
Στις αστήρικτες και προκλητικές αυτές αιτιάσεις η ιταλική αντιπροσωπεία απάντησε με υψηλού επιπέδου επιχειρηματολογία. Τόνισε ότι πρέπει να μιλήσουμε για τις σοβαρές παραβιάσεις του ανθρωπιστικού δικαίου. Δεν υπάρχει μόνο η ετεροδικία ως αρχή του διεθνούς δικαίου, υπάρχουν και οι κανόνες που προστατεύουν τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα. Σύμφωνα με την ιταλική πλευρά, η Γερμανία όχι μόνο παραβίασε βάναυσα τα ανθρώπινα δικαιώματα αλλά εξακολουθεί να παραβιάζει το διεθνές δίκαιο διότι δεν έχει αποζημιώσει τα θύματά της, ούτε δείχνει διατεθειμένη να το πράξει ή να δημιουργήσει ένα μηχανισμό διευθέτησης του σοβαρού αυτού ζητήματος. Εν τέλει, το διεθνές σύστημα απονομής δικαιοσύνης πρέπει να πάρει τώρα μια απόφαση στο ζήτημα αυτό, καθώς η Γερμανία έχει αδιαφορήσει έως τώρα για τα δικαιώματα των θυμάτων, τα θύματα δικαιούνται δίκης και δικαστή για την απονομή δικαιοσύνης.
Η στάση της Γερμανίας στη Χάγη είναι εξόχως αποκαλυπτική της γνωστής παρελκυστικής της τακτικής, προκειμένου να αποφύγει να αναμετρηθεί με τις βαριές της ευθύνες. Σηματοδοτεί παράλληλα μια προϊούσα ηθική έκπτωση της επιχειρηματολογίας του γερμανικού κράτους, ακριβώς κατά την περίοδο που αυξάνεται η ισχύς του. Υπενθυμίζουμε συνοπτικά (και με τον κίνδυνο να γίνουμε υπερβολικά αφαιρετικοί) ότι αρχικά (δηλαδή κατά τη διάρκεια της Κατοχής) η Γερμανία υποστήριζε ότι τα Ολοκαυτώματα ήταν «αναπόφευκτα γεγονότα στο πλαίσιο των πολεμικών επιχειρήσεων», με προφανή σκοπό να απαλλαγεί των ευθυνών της για τα εγκλήματα πολέμου. Από το 1946 έως το 1990, η Γερμανία προσποιούνταν την ανήξερη (ότι τάχα έχει καταβάλλει αποζημιώσεις στα θύματά της, τις οποίες βεβαίως ουδέποτε κατέβαλε) ή την αναρμόδια, καθώς είχαμε δύο χωριστά γερμανικά κράτη. Από το 1990 και μετά, που η επανένωση της Γερμανίας πραγματοποιήθηκε, το γερμανικό κράτος κατέφυγε στην επίκληση της απόλυτης εφαρμογής, χωρίς εξαιρέσεις, της εθιμικής αρχής της ετεροδικίας, που παρέχει ασυλία στα κράτη να εγκληματούν.
Η βάρβαρη αυτή στάση αποδεικνύει ότι το γερμανικό κράτος δεν έχει έμπρακτα μετανοιώσει για τα εγκλήματα του Τρίτου Ράιχ, αφού κάνει τα πάντα για να μην υποστεί τις συνέπειες των πράξεών του. Εξήντα επτά χρόνια μετά το τέλος του Δεύτερου Παγκόσμιου πολέμου και της Κατοχής, που βύθισε στο πένθος, ρήμαξε και υπονόμευσε το μέλλον της χώρας μας, εξακολουθούμε να υφιστάμεθα την προσβλητική συμπεριφορά των θυτών και των κυβερνητών τους. Έως εδώ!
14.9.2011 Αποζημίωση και δικαιοσύνη
Λίγες ώρες μετά την παρέμβαση της Ελλάδας στην ιστορική δίκη της Χάγης είμαστε ικανοποιημένοι και συγκινημένοι. Τα έφερε έτσι η ζωή και ανήμερα του Ολοκαυτώματος της Βιάννου, η Ελλάδα, με μια μνημειώδη παρέμβαση στην ιστορική δίκη στο «Διεθνές Δικαστήριο Δικαιοσύνης» της Χάγης, έφερε τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας και τα δικαιώματά τους στο επίκεντρο της προσοχής της διεθνούς κοινότητας. Η ελληνική αντιπροσωπεία (στην οποία συμμετέχουν, μεταξύ άλλων, οι καθηγητές του Παντείου Πανεπιστημίου κ. Στέλιος Περράκης και της Νομικής Αθηνών κ. Αντώνης Μπρεδήμας, καθώς και η συμπατριώτισσά μας, Λέκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου κυρία Ντανιέλα Μαρούδα) κατέρριψε τους γερμανικούς πυραύλους περί δήθεν παγκόσμιας αναρχίας, αν τεθούν περιορισμοί στην αρχή της ετεροδικίας (κρατικής ασυλίας). Απάντησε καθαρά στο ψευτοδίλημμα «απόλυτη εφαρμογή της ετεροδικίας (δηλαδή της ασυδοσίας των κρατών να εγκληματούν) ή χάος» τεκμηριώνοντας τη θέση, η οποία ολοένα και κερδίζει έδαφος διεθνώς, ότι η παραβίαση των θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων οδηγεί στο χάος. Με άλλα λόγια, δεν νοείται σύγχρονη κοινωνία χωρίς σεβασμό των ανθρώπινων δικαιωμάτων, χωρίς δημοκρατία, ανάπτυξη και δικαιοσύνη. Και κατά συνέπεια, δεν νοείται ειρηνική συνύπαρξη των λαών χωρίς σεβασμό στις βασικές αρχές του διεθνούς δικαίου, χωρίς ενεργό προστασία των πανανθρώπινων αξιών.
Ο αείμνηστος Γιάννης Σταμούλης, ο άνθρωπος που αφενός είχε τη διορατικότητα, την τόλμη και τη νομική παιδεία αφενός να ξεκινήσει τη δικαστική διαδικασία - όταν ελάχιστοι πίστευαν στη διεκδίκηση των αποζημιώσεων -και, αφετέρου να μεταφέρει την υπόθεση στην Ιταλία, μπροστά στο αδιέξοδο από την άρνηση του Έλληνα Υπουργού Δικαιοσύνης να εκτελέσει την ιστορική απόφαση του Αρείου Πάγου (2000), σήμερα έχει αναμφίβολα δικαιωθεί. Οι άξιες κόρες του Κέλλυ και Χριστίνα, που συνεχίζουν τον αγώνα του στο πλευρό των θυμάτων του Διστόμου, έχουν κάθε λόγο να χαμογελούν...
«Αποζημίωση και δικαιοσύνη»: το κεντρικό σύνθημα - αίτημα της ομάδας «ΑΚ Δίστομο», των γερμανών δηλαδή αντιφασιστών που υποστηρίζουν το δίκαιο αγώνα των θυμάτων της γερμανικής Κατοχής, κόντρα στην στρατηγική επιλογή της ίδιας τους της χώρας, η οποία αρνείται επίμονα να αναλάβει τις ευθύνες της. Των γερμανών που δίνουν σάρκα και οστά στην σύγχρονη έννοια του διεθνισμού και σώζουν, παράλληλα, την τιμή της Γερμανίας. Αποζημίωση και δικαιοσύνη! Ό,τι ζητούν οι οικογένειες των θυμάτων της Βιάννου, του Διστόμου, των Καλαβρύτων, του Κομμένου, του Χορτιάτη και των συνολικά 89 Ολοκαυτωμάτων στη χώρα μας, οι οποίες συνεχίζουν να ανεβαίνουν το Γολγοθά τους.
Αποζημίωση, δημοκρατία και δικαιοσύνη! Το επιτακτικό αυτό αίτημα των θυμάτων του ναζισμού αλλά και κάθε μορφής ολοκληρωτισμού είναι και ο πυρήνας της τοποθέτησης της ελληνικής αντιπροσωπείας στη Χάγη. Κοινή η παρατήρηση ελληνικής και ιταλικής πλευράς: οι σχέσεις των χωρών δεν μπορεί να μη διέπονται από αξίες και αρχές. Τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας έχουν το δικαίωμα σε δίκη και δικαστή. Η γερμανική κυβέρνηση ενώ είχε στη διάθεσή τους τόσα χρόνια να ρυθμίσει το θέμα δεν το έκανε και τώρα επικαλείται την ετεροδικία, χωρίς καμιά εξαίρεση. Αυτό συνιστά υποκρισία της Γερμανίας, όπως και το ότι (σύμφωνα με την ιταλική πλευρά), η Γερμανία βάζει στη φυλακή ανθρώπους που παραβιάζουν βασικά ανθρώπινα δικαιώματα, κάνει ανθρωπιστικές (πολεμικές) επεμβάσεις σε κράτη που δεν σέβονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά απαλλάσσει τον εαυτό της από την καταβολή οποιασδήποτε αποζημίωσης για σοβαρές παραβιάσεις θεμελιωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων.
Η ελληνική πλευρά δεν προσπέρασε και το επιχείρημα της Γερμανίας ότι είναι σύμφωνη με τη γερμανική θέση και η απόφαση του ελληνικού Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου (Α.Ε.Δ.). Η Ελλάδα απάντησε ότι το Α.Ε.Δ. δεν είναι Συνταγματικό Δικαστήριο και οι αποφάσεις του, σε θέματα ερμηνείας του Διεθνούς Δικαίου, δεν έχουν δεσμευτική ισχύ. Η συγκεκριμένη, τουλάχιστον ατυχής κατά τη γνώμη μας, απόφαση αποτυπώνει την ερμηνεία του κανόνα τη δεδομένη στιγμή. Ωστόσο, όπως πολύ αναλυτικά παρουσίασε η ελληνική πλευρά στη Χάγη, ιδίως μετά από την απόφαση του Α.Ε.Δ. το 2002, υπάρχουν πολλές δικαστικές αποφάσεις διεθνώς που έχουν δημιουργήσει πλέον νέα δεδομένα. Οι αποφάσεις αυτές προάγουν την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ανθρώπου έναντι του προνομίου της ετεροδικίας, στις περιπτώσεις όπου το κράτος έχει παραβιάσει κανόνες αναγκαστικού δικαίου, όπως στις περιπτώσεις γενοκτονίας, ολοκαυτώματος, σφαγές αμάχων κτλ. Στις περιπτώσεις αυτές έχουμε κάμψη του κανόνα της ετεροδικίας (δηλαδή του προνομίου της κρατικής ασυλίας), όπως π.χ. στην απόφαση κορεατικού δικαστηρίου του 1998 εναντίον της Ιαπωνίας για την ομηρία και σεξουαλική εκμετάλλευση τριών γυναικών από την Κορέα.
Όπως εμφατικά υποστήριξε ο επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας Καθηγητής Στέλιος Περράκης κατά το κλείσιμο της εξαιρετικής του τοποθέτησης, ό,τι ζητούν τα θύματα της ναζιστικής θηριωδίας είναι δικαιοσύνη, δημοκρατία, ανάπτυξη. Αποζημίωση, έμπρακτη μεταμέλεια του θύτη και δικαιοσύνη. Μόνο έτσι θα επέλθει η κάθαρση!