Δεν πρέπει και δεν θέλω να ξεχάσω...

Μια μπιζουτιέρα, ένα γράμμα, μια μαρτυρία. Κι ένα μεγάλο ερωτηματικό να στοιχειώνει τη ζωή τους... Τριανταπέντε χρόνια τώρα ρωτούν, ψάχνουν, ερευνούν, αλλά κανείς δεν τούς δίνει απαντήσεις.
Η οικογένεια του αγνοούμενου Χρήστου Σκαμπαρδώνη είχε αναθαρρήσει όταν έλαβε ένα μήνυμα, ένα σήμα του ότι είναι ζωντανός: ήταν μια μπιζουτιέρα που έφτασε από τη Βουλγαρία με ένα μόνο γράμμα σχεδιασμένο σε ένα μισοσκισμένο χαρτί. Ένα απλό «Σ». Ήταν ένα μυστικό που μόνο ο Χρήστος και η γυναίκα του Ελένη ήξεραν. Μια υπόσχεση που θα πραγματοποιούσε από την Κύπρο...
Από τότε, η Ελένη και οι γιοι του, Φίλιππος και Δημήτρης, κάθε μέρα τον περιμένουν να γυρίσει. Κι όσο το κουδούνι του γυρισμού δεν χτυπάει, η οικογένεια αδημονεί. Έτσι κι αλλιώς, για εκείνους ο Χρήστος Σκαμπαρδώνης είναι ακόμη ζωντανός...
«Την αγαπούσε πολύ την Κύπρο»
Όλα ξεκίνησαν το 1974, όταν ο Ανθυπασπιστής Πεζικού Χρήστος Σκαμπαρδώνης κλήθηκε από το Επιτελείο να μεταβεί στην Κύπρο για να πολεμήσει. Είχε προηγηθεί η προδοσία της ελληνικής Χούντας και ο Αττίλας είχε αρχίσει να δείχνει τα δόντια του στον κυπριακό λαό. Παλιός «γνώριμος» της Μεγαλονήσου, ο Σκαμπαρδώνης που είχε υπηρετήσει το διάστημα 1967-1969 στην ΕΛΔΥΚ, δεν δίστασε ούτε στιγμή να πάει στον πόλεμο.
«Την αγαπούσε πολύ την Κύπρο», λέει στον «Φιλελεύθερο» η σύζυγός του Ελένη, που ζει σήμερα μόνιμα στη Λάρισα. «Λίγο πριν φύγει από το σπίτι μας, θυμάμαι που εγώ με τα παιδιά τον βοηθούσαμε να ετοιμάσει τα πράγματά του. Οι γιοι μας δεν καταλάβαιναν και πολλά, γιατί ήταν μικροί. Αλλά εγώ δεν ήθελα να φύγει μόνος του στην Κύπρο. Είχα ένα κακό προαίσθημα... Στο μυαλό μου είχα να πάω κι εγώ τις ερχόμενες μέρες», διηγείται η κ.Ελένη.
«Και την ώρα που ετοιμαζόταν να φύγει από το σπίτι, γυρνάει και μου λέει: «Ελένη, τι θέλεις να σου φέρω από την Κύπρο όταν θα επιστρέψω;». Το θυμάμαι σαν τώρα. Εγώ δεν ήθελα τίποτα. Τι να θέλω; Μόνο να γυρίσει. Αλλά εκείνος επέμεινε. «Πες μου τι θες και θα σ΄ το φέρω», μου είπε. Ήμασταν οι δυο μας. Τα παιδιά είχαν βγει έξω να παίξουν στο μεταξύ. Αφού το σκέφτηκα λίγο, του είπα: «Θέλω μια μπιζουτιέρα να μου φέρεις». Ήταν τα τελευταία λόγια που ανταλλάξαμε. Μετά έφυγε. Από τότε δεν τον έχω ξαναδεί...».
Ο Σκαμπαρδώνης επιβιβάστηκε στο πλοίο με τους ελλαδίτες στρατιωτικούς και στρατιώτες και έφτασε τελικά στην Κύπρο. Κατά το πρώτο διάστημα, ο ίδιος έστελνε γράμματα που περιέγραφε την προδοσία... «Μα έλεγε ότι τους είχαν στείλει με ένα πιστόλι, χωρίς πολλά πυρομαχικά», θυμάται ο γιος του Φίλιππος, που το 1974 ήταν μόλις επτά ετών. «Πολεμούσε στην περιοχή της Λευκωσίας, ήταν παλιός αλεξιπτωτιστής και καλός πολεμιστής», λέει στον «Φ».
Σύμφωνα με τα αρχεία του ελληνικού στρατού, ο Χρήστος Σκαμπαρδώνης σκοτώθηκε στο όρυγμα που πολεμούσε στις 16 Αυγούστου του 1974. Αυτό τουλάχιστον είπε ένας από τους συμπολεμιστές του και έτσι καταγράφηκε στα... πρακτικά. Όμως ποτέ στην οικογένεια δεν δόθηκαν οστά, ούτε κάποιο από τα αντικείμενά του... Ο Σκαμπαρδώνης παραμένει ένας από τους 83 ελλαδίτες που αγνοούνται από την κυπριακή τραγωδία...
Η μπιζουτιέρα και η μαρτυρία
Ένα χρόνο μετά, το 1975, ένα απροσδόκητο «δώρο» έφτασε στην οικογένεια Σκαμπαρδώνη. «Με το ταχυδρομείο έφτασε μια ασημένια μπιζουτιέρα στο σπίτι μας στο χωριό, εκεί που ζούσαμε με το Χρήστο. Η διεύθυνση αποστολής ήταν ο ραδιοφωνικός σταθμός της Σόφιας, στη Βουλγαρία», λέει η κυρία Ελένη. «Δεν είχα ποτέ σχέσεις με τη Βουλγαρία και ούτε φίλους ή γνωστούς από εκεί. Μην ξεχνάτε ότι τότε υπήρχε το κομμουνιστικό καθεστώς και δεν ήταν εύκολη η πρόσβαση ή επικοινωνία», τονίζει.
Η οικογένεια αναστατώθηκε. Ποιος άλλος θα μπορούσε να έχει στείλει τη μπιζουτιέρα αυτή, παρά ο ίδιος ο Χρήστος Σκαμπαρδώνης; «Μέσα στην μπιζουτιέρα ήταν ένα σκισμένο χαρτί, που είχε μόνο ένα «Σ» πάνω. Εμείς καταλάβαμε ότι ήταν το αρχικό του επιθέτου μας», περιγράφει η κ.Ελένη. «Αφού έφυγε ο Χρήστος, εγώ ξέχασα το διάλογο αυτόν που είχαμε και την μπιζουτιέρα. Δεν το είπα ποτέ σε κανέναν, δεν το συζήτησα, δεν το ήξερε κανένας άλλος, εκτός από εμένα και αυτόν...»
Μια που η πρόσβαση ήταν δύσκολη και η ίδια η κ.Σκαμπαρδώνη με δύο ανήλικα παιδιά ήταν δύσκολο να ταξιδέψει, η οικογένεια ζήτησε από τον Έλληνα πρέσβη στην Βουλγαρία να πάει στον ραδιοφωνικό σταθμό και να ρωτήσει. «Στο σταθμό δεν είχαν απάντηση. Είπαν ότι συνηθίζουν να στέλνουν κάρτες στους ακροατές τους και πράγματι, για 20-25 χρόνια μετά, κάθε Πάσχα, Χριστούγεννα και καλοκαίρι, μας έστελναν ευχετήρια κάρτα... Αλλά για τη μπιζουτιέρα δεν ήξερε κανένας...», σα να διερωτάται η κυρία Ελένη.
Εκείνο το διάστημα, ένα ακόμη «σημάδι» έκανε την οικογένεια να έχει βάσιμες ελπίδες ότι ο Χρήστος Σκαμπαρδώνης ήταν κοντά στην Ελλάδα. «Ήρθε ένας ομογενής από την Γερμανία που καταγόταν από ένα κοντινό χωριό και μας διηγήθηκε πως σε ένα μπαράκι είχε γνωρίσει έναν Τούρκο αξιωματικό, ο οποίος είχε υπάρξει φυλακισμένος στα Άδανα. Εκεί, του είπε, ήταν μαζί με τρεις Έλληνες. Οι ίδιοι τού είχαν γράψει τα ονόματά τους», περιγράφει ο Φίλιππος Σκαμπαρδώνης. «Ο ίδιος ο ομογενής είχε δει τα ονόματα. Ένα από αυτά ήταν του πατέρα μου. Είχε γράψει το όνομά του και το χωριό μας... Τού είπε μάλιστα ότι μαζί είχαν ταξιδέψει στη Βουλγαρία, αλλά εκεί τούς είχε αφήσει ο Τούρκος για να συνεχίσει το ταξίδι του στη Ρουμανία...», λέει και ο ίδιος συγκλονισμένος. «Καταλαβαίνετε ότι αυτός ο άνθρωπος, ο ομογενής, δεν ήξερε τίποτα για τη μπιζουτιέρα και τον βουλγαρικό ραδιοφωνικό σταθμό... Ήρθε όμως και πρόσθεσε ένα ακόμη κομμάτι σε ένα παζλ που συμπληρωνόταν...», μας λέει.
Βρέθηκε τελικά ή όχι στη Βουλγαρία ο Χρήστος Σκαμπαρδώνης; Αν ναι, πώς μετέβη εκεί; Πού ήταν προηγουμένως; Και –το πιο σημαντικό- τι απέγινε μετά; Το πιθανότερο ήταν, το φιλοτουρκικό καθεστώς της Βουλγαρίας να παρέδωσε ξανά τους Έλληνες αξιωματικούς στον τουρκικό στρατό ή να δολοφονήθηκαν σε βουλγαρικό έδαφος. Μπορεί ακόμη και να ζουν... Αλλά κανείς δεν ξέρει να απαντήσει στα πολλά ερωτήματα που γεννά αυτή η περίεργη ιστορία...
«Τον περιμένω ακόμη...»
Σήμερα, 35 χρόνια μετά, οι δυο γιοι του Χρήστου Σκαμπαρδώνη υπηρετούν στην ελληνική αεροπορία. Και οι δυο έχουν από ένα γιο, που τον έχουν ονομάσει Χρήστο. «Παρακολουθώ τα θέματα της Κύπρου. Μας πονάει η κατοχή, θέλουμε να ξέρουμε τι συμβαίνει στον κυπριακό λαό...», λέει ο Φίλιππος Σκαμπαρδώνης. «Ακόμη περιμένω πως θα χτυπήσει το κουδούνι και θα ξαναδώ τον άνδρα μου που τόσο πρόωρα και απροσδόκητα έχασα... Για εμένα, ο πατέρας των παιδιών μου Χρήστος Σκαμπαρδώνης ζει», φωνάζει η Ελένη Σκαμπαρδώνη.

Ερευνα για να μην... εκτεθούμε

Σε πείσμα της προσπάθειας απαξίωσης των ερευνητικών ιδρυμάτων της χώρας μας, το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών αποφάσισε να πραγματοποιήσει –έστω και με τα ελάχιστα χρήματα που έδωσε τελικά η γ.γ. Έρευνας και Τεχνολογίας- την «Ευρωπαϊκή Κοινωνική Έρευνα».
Περισσότερες από 3.000 συνεντεύξεις θα πραγματοποιηθούν μέχρι τις 10 Αυγούστου σε όλη την επικράτεια για την έρευνα που καταγράφει τη φωνή του πολίτη της Ευρώπης για θέματα καθημερινότητας, κοινωνικού αποκλεισμού και ποιότητας δημοκρατίας.
Με την συμμετοχή στην έρευνα αυτή, η Ελλάδα γλιτώνει το... ρεζίλι στη διεθνή επιστημονική κοινότητα: σκέφτεστε τι θα σήμαινε να «κρεμάσει» τελευταία στιγμή τις υπόλοιπες 30 χώρες, επειδή το Υπουργείο δεν τηρεί τις υποσχέσεις του;
Βέβαια τίποτα δεν είναι τυχαίο: εν καιρώ κρίσης και... εκλογικής αποχής, μια τέτοια έρευνα έχει σημασία για την ερμηνεία της κατάστασης των πολιτών κάθε χώρας. Αλλά πρέπει και η κεντρική εξουσία να ενδιαφέρεται...δε νομίζετε;

Το κόστος της λύσης πιο ακριβό από τη ρύπανση!

Από 100.000 μέχρι 500.000 ευρώ διεκδικεί κάθε κάτοικος και εργαζόμενος στις περιοχές γύρω από τον Ασωπό ποταμό ως «αποζημίωση» για το εξασθενές χρώμιο! Εδώ και καιρό, τα θύματα της περιβαλλοντικής καταστροφής διεκδικούν νερό χωρίς εξασθενές χρώμιο και γη καθαρή από βαρέα μέταλλα για να κληροδοτήσουν στα εγγόνια τους.
Σήμερα, κάνουν ένα βήμα παραπέρα: συλλέγουν υπογραφές για να προσφύγουν στην ελληνική και την ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη, προκειμένου να διεκδικήσουν και οικονομικές αποζημιώσεις για το θρίλερ που ζουν εδώ και χρόνια... Ντόπιοι που οι ιδιοκτησίες τους έχουν χάσει την αξία τους εξαιτίας της ρύπανσης, που παράγουν προϊόντα που δεν πωλούνται επειδή κανείς δεν θέλει μολυσμένα ζαρζαβατικά και –κυρίως- που έχει νοσήσει κάποιος από την οικογένειά του από τη μόλυνση ή ασθενεί ο ίδιος, διεκδικεί αποζημίωση που φτάνει μέχρι τα 500.000 ευρώ.
Με «μπροστάρηδες» τον ιερέα Οινοφύτων παπά Γιάννη Οικονομίδη και τον χημικό μηχανικό Θανάση Παντελόγλου, ιδρυτικά στελέχη του Ινστιτούτου Τοπικής Αειφόρου Ανάπτυξης και Πολιτισμού (Ι.Τ.Α.Π.) και τα μέλη του συλλόγου «Πολίτες για την Αειφορία» είναι αποφασισμένα «να γίνει το κόστος της μη λύσης πιο ακριβό από το κόστος της λύσης» για την ελληνική Πολιτεία και τις βιομηχανίες της περιοχής.
Ήδη, περισσότερες από 150 υπογραφές έχουν συλλεγεί από τα Οινόφυτα, το «κέντρο» της ρύπανσης, ενώ τις προσεχείς ημέρες και μέχρι τον Σεπτέμβρη, ο αριθμός των υπογραφών αναμένεται να πολλαπλασιαστεί. «Είμαστε πολύ αισιόδοξοι για την κινητοποίηση και τη συμμετοχή των κατοίκων της Βοιωτίας στην προσπάθεια αυτή, αφού ήδη, τις πρώτες κιόλας μέρες της ανακοίνωσής μας έχουν αρχίσει να επικοινωνούν μαζί μας πολλοί πολίτες που μέχρι τώρα ήταν αμέτοχοι», δηλώνει ο παπά Γιάννης. «Είμαστε όμως αισιόδοξοι και για την έκβαση των υποθέσεων. Ήδη σε Ευρώπη και ΗΠΑ τα δικαστήρια έχουν αποφανθεί θετικά υπέρ των θυμάτων της μόλυνσης σε παρόμοιες περιπτώσεις περιβαλλοντικών καταστροφών. Είμαστε αποφασισμένοι να εξωθήσουμε τους αρμόδιους να βρουν μια λύση».
Την απόφαση έχουν αναλάβει οι δικηγόροι Γιώργος Μπάλιας και Γιάννης Κτιστάκης. «Σκοπός μας είναι η καταδίκη της Ελλάδας από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για σωρεία παραβιάσεων της κοινοτικής νομοθεσίας σε σχέση με το περιβάλλον, αλλά και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ήδη έχουμε στείλει την καταγγελία μας στην Κομισιόν και αφού εξετάσει αν ευσταθεί, θα επιτευχθεί ο πρώτος μας στόχος», εξηγεί ο Γ. Μπάλιας. «Ταυτόχρονα, καταθέσαμε αιτήσεις ακυρώσεως στο Συμβούλιο της Επικρατείας, με τις οποίες διεκδικούμε την αναγνώριση των παραλείψεων της διοίκησης σε όλες τις βαθμίδες να λάβουν τα οφειλόμενα μέτρα. Η αναγνώριση των παραβιάσεων αυτών συνιστά ισχυρό στοιχείο για τη θεμελίωση της αστικής ευθύνης του κράτους, δηλαδή της υποχρέωσής του για καταβολή αποζημίωσης». Όπως μας ενημερώνουν οι δικηγόροι, η δικάσιμος για την υπόθεση αυτή θα είναι τον Οκτώβριο.
Η πιο σοβαρή και... ανατρεπτική κίνηση των πολιτών όμως είναι η εξής: «Ζητάμε την καταβολή αποζημίωσης που θα επιδικαστεί τόσο σε βάρος των βιομηχανιών-βιοτεχνιών που ρυπαίνουν, όσο και της διοίκησης, το ύψος της οποίας αφενός να ικανοποιεί τα νόμιμα συμφέροντα όσων έχουν υποστεί ζημιά περιουσιακή ή ηθική και αφετέρου να αποτρέπει τους ρυπαίνοντες γιατί η ρύπανση θα τους είναι... ακριβή!», λέει ο δικηγόρος. Οι αγωγές στρέφονται σε βάρος των 20 εταιριών, στις οποίες έχουν επιβληθεί πρόστιμα μέχρι σήμερα.
Για το λόγο αυτό, αυτήν την περίοδο συλλέγουν υπογραφές από τους ενδιαφερόμενους της ευρύτερης περιοχής. «Όσοι έχουν ιδιοκτησίες, οι οποίες έχουν υποστεί μείωση της αξίας τους λόγω των προβλημάτων του περιβάλλοντος, της ρύπανση του νερού και των εδαφών μπορούν να διεκδιήσουν αποζημίωση. Επίσης, αγρότες και παραγωγοί, κυρίως ζαρζαβατικών, που έχουν υποστεί ζημία γιατί δεν μπορούν να πωλήσουν τα προϊόντα τους μπορούν να προσφύγουν για διαφυγόντα κέρδη», εξηγεί ο παπά-Γιάννης. «Αλλά κυρίως, εκείνοι που έχουν χάσει οικείους τους από καρκίνο που αποδίδεται στις περιβαλλοντικές συνθήκες της περιοχής μπορούν να διεκδικήσουν την καταβολή χρηματικής ικανοποίησης ύψους πάνω από 100.000 ευρώ για ψυχική οδύνη. Το ίδιο ισχύει και για τους ανθρώπους που παρουσιάζουν οι ίδιοι προβλήματα υγείας. Διεκδικούν χρήματα από 100.000-500.000 ευρώ για ηθική βλάβη και για τις ιατρικές εξετάσεις που έχουν υποβληθεί», τονίζει.
«Για τις πρώτες δύο περιπτώσεις εναγόντων, είμαστε σίγουροι ότι οι αγωγές θα έχουν πολύ καλή πορεία. Για τις αγωγές ηθικής βλάβης και έκθεσης σε κίνδυνο είμαστε επίσης αισιόδοξοι. Εκ των πραγμάτων, οι πιο δύσκολες περιπτώσεις είναι οι αγωγές για την καταβολή αποζημίωσης ψυχικής οδύνης, γιατί το Δικαστήριο πρέπει να κάνει δεκτό ότι οι θάνατοι τόσων ανθρώπων σχετίζονται με τη ρύπανση του περιβάλλοντος. Ωστόσο έχουμε πολλές περιπτώσεις στο εξωτερικό που έχουν επιδικαστεί μεγάλες αποζημιώσεις», λέει ο κ. Μπάλιας.
Θα ακολουθήσουν οι αγωγές αποζημίωσης κατά του ελληνικού δημοσίου. Πρόκειται για την επιδίκαση αποζημίωσης εξαιτίας της παράλειψης της Πολιτείας να λάβει τα κατάλληλα μέτρα αποτροπής της ρύπανσης, σε συνδυασμό βέβαια με την παραβίαση της κοινοτικής νομοθεσίας. «Θέλουμε επιτέλους να προστατευθούν με κάποιο τρόπο τα αθώα θύματα αυτής της περιβαλλοντικής καταστροφής, δηλαδή οι κάτοικοι και οι εργαζόμενοι», συμπληρώνουν οι δικηγόροι.
Ιστορικό υπόθεσης Ασωπού

ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ ΤΟΥ ΑΣΩΠΟΥ



Το 1969, με διάταγμά της η Χούντα αποφάσισε την μετακίνηση των «οχλησών» βιομηχανιών εκτός Αττικής. Καλύτερη λύση φάνηκε να είναι ο πιο κοντινός νομός Βοιωτίας. Τότε άρχισε η άναρχη εκβιομηχάνιση της περιοχής από τα Οινόφυτα μέχρι και τη Θήβα. Τότε ήταν που ο Ασωπός άρχισε να χρησιμοποιείται ως σημείο απόρριψης βιομηχανικών αποβλήτων.

Κατά τις επόμενες δεκαετίες, η «άτυπη» βιομηχανική περιοχή γιγαντώθηκε. Καθένας μπορούσε να μετατρέψει μια αποθήκη σε εργοστάσιο, ένα χωράφι σε σημείο απόρριψης λυμάτων. Σήμερα, στην ευρύτερη περιοχή λειτουργούν 1094 βιομηχανίες.

Το 1996 εμφανίστηκαν οι πρώτες ενδείξεις της ρύπανσης στο νερό της περιοχής, αλλά οι πρώτες αποδείξεις έρχονται τον Αύγουστο του 2004 όταν σε εργαστηριακές αναλύσεις αποδεικνύεται η ύπαρξη ολικού χρωμίου. Οι κάτοικοι αρχίζουν τις κινητοποιήσεις και ζητούν ειδικές αναλύσεις για την ύπαρξη ή μη του εξασθενούς χρωμίου.

Τον Αύγουστο του 2007 επιβεβαιώνεται το χειρότερο σενάριο: αναλύσεις του Γενικού Χημείου του Κράτους επιβεβαιώνουν την ύπαρξη εξασθενούς χρωμίου στα νερά του Ασωπού και το υπέδαφος του Ασωπού. Από τότε ξεκινάει από τον παπά-Γιάννη, τον Θανάση Παντελόγλου και άλλους κατοίκους της περιοχής η προσπάθεια ενημέρωσης για την ρύπανση στην περιοχή.

Στο τέλος του 2007, ύστερα από ελέγχους των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, επιβάλλονται πρόστιμα συνολικού ύψους 1,4 εκατ. ευρώ σε 20 εταιρείες που αποδεδειγμένα ρυπαίνουν. Πρόστιμα επιβάλλονται και τον επόμενο χρόνο. Σύντομα, έλεγχοι αποδεικνύουν πως η μόλυνση έχει εξαπλωθεί σε μια ευρύτερη περιοχή από την Εύβοια μέχρι και την Αττική.

Καλοκαίρι του 2009, κάτοικοι και εργαζόμενοι στις παρα-Ασώπειες περιοχές ετοιμάζονται να προσφύγουν σε ελληνική και ευρωπαϊκή Δικαιοσύνη.

Πού στοχεύουν τα νέα "όπλα";

Ηλίας Μαρούτσης- Μαρία Ψαρά
Με νέα «όπλα», που χρησιμοποίησαν για πρώτη φορά συνδυαστικά και επιτυχώς η ΕΥΠ και η ΕΛΑΣ έγινε εφικτή η εξάρθρωση της σπείρας των απαγωγέων. Ο εκσυγχρονισμός των υποδομών της Ελληνικής Αστυνομίας ξεκίνησε πριν από το 2004, όμως για πρώτη φορά στην παρούσα υπόθεση η χρήση των νέων τεχνολογιών ήταν τόσο καθοριστική για την εξιχνίαση μιας πολύπλοκης και πολυπλόκαμης αστυνομικής υπόθεσης.
Για τις εκτεταμένες παρακολουθήσεις των συνομιλιών των κατηγορουμένων χρησιμοποιήθηκε ένα νέο υπερσύγχρονο μηχάνημα παρακολούθησης που προμηθεύτηκε η ΕΥΠ το 2007 και έχει πολλαπλάσιες δυνατότητες παρακολούθησης από το πιο πρωτόγονο «βαλιτσάκι», που είχε μείνει κληρονομιά από τους Ολυμπιακούς Αγώνες ενώ σύμφωνα με πληροφορίες η αποκωδικοποίηση και η ανάλυση του τεράστιου όγκου των συνομιλιών επετεύχθη χάρη σε ένα υπερσύγχρονο λογισμικό σύστημα το i2. Καταλυτική ήταν και η συμβολή του εργαστηρίου DNA του εγκληματολογικού, στο οποίο έγινε ταυτοποίηση των στοιχείων δύο υπόπτων. Αξίζει να σημειωθεί ότι το εν λόγω εργαστήριο είχε χρησιμοποιηθεί και στην επιχείρηση εξάρθρωσης της 17Ν όμως η ταυτοποίηση του DNA του Σάββα Ξηρού έγινε μετά την έκρηξη της βόμβας στον Πειραιάς και τη σύλληψή του.
Η χρήση του υπερσύγχρονου «οπλοστασίου» της ΕΛΑΣ, αλλά και η πρόσφατη επιτυχία της αποτελεί «βούτυρο στο ψωμί» της κυβέρνησης, που ήθελε έτσι κι αλλιώς να προωθήσει σειρά αμφιλεγόμενων μέτρων για τη δημόσια τάξη, όπως η δημιουργία μεγάλης βάσης DNA και η χρήση από την αστυνομία των καμερών διαχείρισης κυκλοφορίας. Χωρίς να χάσει περαιτέρω χρόνο, ήδη την περασμένη εβδομάδα, κατατέθηκε στη Βουλή η σχετική τροπολογία, προκειμένου οι αλλαγές να «περάσουν» χωρίς έντονες κοινωνικές αντιδράσεις...
Προς την κατεύθυνση της «βελτίωσης» των δυνατοτήτων παρακολούθησης πρωτίστως υπόπτων αλλά κατ’ επέκταση πολιτών πιέζουν τόσο οι Βρετανοί, οι οποίοι έχουν προσκληθεί από την ελληνική κυβέρνηση για να συνδράμουν στις έρευνες για τη νέα γενιά τρομοκρατών όσο και οι αμερικανοί οι οποίοι συνδέουν το θέμα της κατάργησης της βίζας με τα θέματα ασφαλείας και εγχώριας τρομοκρατίας.

Το νέο βαλιτσάκι
Το πρώτο σύγχρονο «βαλιτσάκι» το GSM XP το είχε προμηθευτεί η ΕΥΠ τον Απρίλιο του 2004, κατ’ απαίτηση και της CIA, όμως ο διοικητής της ΕΥΠ κ. Κοραντής το είχε χαρακτηρίσει «επιχειρησιακά άχρηστο» αφού όπως είχε πει «Μπορούμε να εντοπίσουμε ένα κινητό τηλέφωνο, αλλά, για να πιάσουμε εξερχόμενη ομιλία, πρέπει να βρεθούμε στα 30 μέτρα, ενώ στην οθόνη του καλούντος εμφανίζεται ένα σημάδι, που του επιτρέπει να αντιληφθεί ότι κάτι συμβαίνει». Σύμφωνα με άλλες πλευρές το GSM XP ήταν ένας κοριός υψηλής τεχνολογίας και καθόλου περιορισμένων δυνατοτήτων αφού μπορούσε να υποκλέπτει συνομιλίες και SMS χωρίς την συνδρομή της εταιρίας κινητής τηλεφωνίας.
Πρόκειται για την τεχνολογία που χρησιμοποιήθηκε προκειμένου να παρακολουθηθούν και να εντοπιστούν οι πιθανοί σύνδεσμοι στη χώρα μας των τρομοκρατών του χτυπήματος στο Λονδίνο τον Ιούλιο του 2005. Οι παρακολουθήσεις των τηλεφωνημάτων και η ανάλυσή τους οδήγησαν στις απαγωγές πακιστανών υπηκόων στη χώρα μας, οι οποίοι είχαν επικοινωνήσει κατά το κρίσιμο διάστημα με συμπατριώτες τους στην Μεγάλη Βρετανία. Αν και η... περαιτέρω ανάκριση δεν επιβεβαιώνεται ακόμη και μέχρι σήμερα από τις επίσημες Αρχές, το βαλιτσάκι ήταν το βασικό «εργαλείο» που είχαν στα χέρια τους.
Η ΕΥΠ παρήγγειλε το 2007 έναν ακόμη πιο σύγχρονο «κοριό», αυτόν που χρησιμοποίησε και στην εξάρθρωση της σπείρας των απαγωγέων. Το νέο σύστημα παρακολούθησης της ΕΥΠ κόστισε 3,4 εκ. ευρώ και έχει δυνατότητα παρακολούθησης 3.000 τηλεφώνων, που βρίσκονται σε απόσταση 20 χιλιομέτρων. Εκτός από τηλεφωνικές συνδιαλέξεις κινητών και σταθερών τηλεφώνων έχει την δυνατότητα να υποκλέπτει εικόνα, MMS, φαξ, e –mail και τηλεδιασκέψεις. Το σύστημα αγοράστηκε από γερμανική εταιρία ύστερα από τον αποκλεισμό της αμερικάνικης και της ισραηλινής εταιρίας που είχαν προμηθεύσει η πρώτη το προηγούμενο βαλιτσάκι και η δεύτερη ένα παλαιότερο σύστημα καταγραφής συνομιλιών σταθερών τηλεφώνων. Για τη χρήση του συστήματος πράκτορες της ΕΥΠ εκπαιδεύτηκαν από συναδέλφους τους στη Γερμανία.

Το εργαστήριο DNA
Στην οδό Σεβαστουπόλεως εδρεύει το ελληνικό εργαστήριο DNA του εγκληματολογικού της ασφάλειας Αττικής, το μόνο που λειτουργεί με αξιώσεις στην Ελλάδα αφού το αντίστοιχο στη Θεσσαλονίκη υπολειτουργεί. Το τμήμα συστήθηκε το 1994 και σε αυτό απασχολούνται 19 επιστήμονες, βιολόγοι και βιοχημικοί. Το εργαστήριο κατάφερε να ταυτοποιήσει δύο από τους κατηγορούμενους της σπείρας ενώ στο παρελθόν έχει συμβάλει σε δύσκολες επιχειρήσεις όπως η εξάρθρωση της οργάνωσης «17Ν», η ταυτοποίηση των θυμάτων του «Ήλιος» ή η ανάλυση των πρόσφατων ευρημάτων από τον χώρο της τρομοκρατίας.
Το 2002, στις προοπτικές του εργαστηρίου ήταν η δημιουργία εθνικών βάσεων δεδομένων, αλλά και η ανάλυση αποτελεσμάτων από μιτοχονδριακό DNA που θα τελειοποιούσε τις επιδόσεις του. Σήμερα, το εργαστήριο δεν διαθέτει ακόμα οργανωμένη βάση δεδομένων ενώ σύμφωνα με μια μερίδα επιστημόνων τα ευρήματά του δεν θα πρέπει να αποτελούν αδιάσειστα δικαστικά στοιχεία αφού θεωρούν ότι το περιθώριο λαθών είναι σχετικά μεγάλο.

i2
Στο «οπλοστάσιο» της ΕΛ.ΑΣ. έχει προστεθεί τα τελευταία χρόνια και το i2, ένα προηγμένο λογισμικό με δυνατότητες ανάλυσης και επεξεργασίας δεδομένων εγκλήματος. Το πιο σημαντικό όμως σημείο του προγράμματος είναι η ικανότητα συνδυασμού των επιμέρους –και επιφανειακά άσχετων- στοιχείων.
Ψηφιοποιώντας τα στοιχεία που έχουν στη διάθεσή τους, οι υπεύθυνοι μπορούν να καταλήξουν σε προφίλ υπόπτων και να προσανατολίσουν την έρευνα σε συγκεκριμένα σημεία εμβάθυνσης. Η επίσημη «πρώτη» του προγράμματος έγινε στην υπόθεση των Ζωνιανών, οπότε οι τηλεφωνικές κλήσεις αναλύθηκαν και συνδυάστηκαν για να βοηθήσουν τους αστυνομικούς να «δέσουν» την υπόθεση.

Κάνε κάτι λοιπόν να χάσω το τρένο (γιατί δεν μπορώ να καπνίζω)

«Αυτό το τσιγάρο που καίει είναι το τελευταίο...»
Το γνωστό λαϊκό τραγούδι του Δημήτρη Μητροπάνου τραγουδάνε οι εν Ελλάδι καπνιστές, αφού σήμερα ξεκινάει η εποχή της... «τσιγαροαπαγόρευσης» στους δημόσιους χώρους και τα καταστήματα της χώρας. Χθες δημοσιεύτηκε στο Φύλλο της Εφημερίδας της Κυβερνήσεως η σχετική Υπουργική Απόφαση, η οποία μάλιστα εστάλη σε όλους τους Δήμους και τις Νομαρχίες της χώρας, καθώς επίσης και στα συναρμόδια Υπουργεία. Την ίδια στιγμή, με εντολή του Υπουργού Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης Δημήτρη Αβραμόπουλου συγκροτήθηκε το Σώμα Επιθεωρητών για τον «Έλεγχο Καπνού και Αλκοόλ», που θα φροντίσει για την εφαρμογή του νόμου.
Παρά τις διαμαρτυρίες των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης –ακόμη και του Δήμου Αθηναίων- για ελλιπή ενημέρωση, από σήμερα, το κάπνισμα απαγορεύεται στο σύνολο των δημόσιων χώρων, καθώς και των σημείων υγειονομικού ενδιαφέροντος. Τα καταστήματα μέχρι 70 τ.μ. θα πρέπει να λειτουργούν είτε ως χώροι καπνιζόντων, είτε ως χώροι μη καπνιζόντων. Σε καταστήματα από 70 τ.μ. ως 300 τ.μ. προβλέπεται η δημιουργία χώρων καπνιζόντων έως το 30% του εμβαδού του καταστήματος, πλήρως διαχωρισμένοι, με ειδικά φίλτρα εξαερισμού και χωριστή είσοδο. Στα δε καταστήματα πάνω από 300 τ.μ. με ζωντανή μουσική προβλέπεται η δημιουργία χώρων καπνιζόντων έως το 40% του καταστήματος, με διαχωριστικό ύψους 2 μέτρων. Στους χώρους καπνιζόντων θα απαγορεύεται η είσοδος σε παιδιά και νέους ηλικίας έως και 18 ετών, ακόμα και εάν συνοδεύονται από τους γονείς τους.
Εκτός... νόμου τίθενται τα καζίνο. Σύμφωνα με τις διατάξεις, τζόγος χωρίς κάπνισμα δεν γίνεται! Η εξαίρεση αυτή αφορά μόνον τις αίθουσες όπου παίζουν οι θαμώνες και όχι τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος που βρίσκονται εντός των καζίνων και για τα οποία ισχύουν τα ίδια μέτρα με τα υπόλοιπα καταστήματα.
Κι ενώ πολλά είχαν ακουστεί για τον καιρό της... τσιγαρο-απαγόρευσης στην Ελλάδα, το Υπουργείο Υγείας αναγκάστηκε τελικά σε μερική αναδίπλωση. Για παράδειγμα, άλλαξε η ρύθμιση για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, επιτρέποντας τη λειτουργία καπνιστηρίων σε εταιρείες που απασχολούν προσωπικό άνω των 50 ατόμων. Τα καπνιστήρια αυτά δεν θα βρίσκονται κοντά στους χώρους εργασίας αλλά ούτε σε εξωτερικούς ή επιπρόσθετους χώρους και θα πρέπει να λειτουργούν με εξελιγμένα συστήματα εξαερισμού και κλιματισμού.
«Κάνε κάτι λοιπόν να χάσω το τρένο», συνεχίζει το... λαϊκό άσμα. Αλλά οι καπνιστές στο τρένο δεν θα έχουν πρόβλημα, αφού το Υπουργείο έκανε «πίσω» για την απαγόρευση του καπνίσματος σε πλοία και τρένα. Ενώ αρχικά είχε ορίσει πλήρη απαγόρευση, τελικά στα καταστήματα που λειτουργούν εντός των πλοίων και των τρένων θα υπάρχει η δυνατότητα να επιλέξουν εάν θα γίνουν καπνιζόντων εφόσον είναι μικρότερα των 70 τ.μ. ή τα μεγαλύτερου εμβαδού να δημιουργήσουν χωριστούς χώρους.
Η μη εφαρμογή του μέτρου θα σημαίνει ... λυπητερή. Τα προβλεπόμενα πρόστιμα είναι για την πρώτη παράβαση οι κλήσεις έως 1.000 ευρώ, για τη δεύτερη έως 2.000 ευρώ, για την τρίτη παράβαση έως τρεις μήνες απαγόρευσης πώλησης προϊόντων καπνού ή αλκοόλ και 2.000 ευρώ έως 20.000 ευρώ εάν δεν πωλούν προϊόντα καπνού ή αλκοόλ. Για την τέταρτη και «φαρμακερή» και άνω, η προσωρινή ή οριστική ανάκληση της άδειας λειτουργίας του καταστήματος.
Με πρόστιμα θα βαρύνονται όμως και οι ίδιοι οι καπνιστές. Από 50 ευρώ ως 500 ευρώ ορίστηκε το ποσό, ενώ ορίστηκε και τετραψήφιος αριθμός για τους καταγγέλλοντες πιθανών παραβάσεων του νόμου! (1142).
Ελλείψει σημάτων (αφού μόλις πριν από λίγες μέρες πήγαν τα απαραίτητα σήματα στους Δήμους, οι οποίοι δεν έχουν προλάβει να τα δώσουν στα καταστήματα), αλλά και «ράμπο» κατά του καπνίσματος, η εφαρμογή του νόμου επαφίεται στον... πατριωτισμό των Ελλήνων. Αλλά, αν κρίνει κανείς από το γεγονός ότι οι εν λόγω δεν τα πάνε καλά με τις απαγορεύσεις, μάλλον απαισιόδοξα είναι τα σενάρια για την τύχη της καπνοαπαγόρευσης. Έτσι κι αλλιώς, οι προβλέψεις θέλουν τα περισσότερα καταστήματα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη να εξακολουθούν να αποτελούν «κάστρα» των καπνιστών. Η εκπόρθηση των κάστρων θέλει, ως γνωστόν, στρατηγική και διπλωματία. Μέχρι στιγμής και στα δύο υστερεί νόμος και αρμόδιο Υπουργείο...